สำหรับปีหน้า  จนวันสุดท้ายของชีวิต 

สักวันต้องได้ดี

คนบางคนชีวิต ช่างยากช่างเย็นเหลือเกิน

เดินกันไป ไม่เคยจะได้ดี

แต่ตัวเราเอง ยังหวัง ด้วยพลังที่มี

จึงทำความดี ไม่เคยจะท้อใจ

อย่างน้อย สิ่งที่เรานั้นทำลงไป

ไม่คิดอะไร ก็แค่ภูมิใจที่เป็นคนดี

อย่างน้อย ก็บอกตัวเอง หนทางยังมี

แม้ว่าวันนี้ มันช่างโหดร้าย

ก็ยังคงทำดี ไม่เคยหวั่น รู้ว่าสักวัน ต้องได้ดี

คนบางคน บางครั้ง ต้องทุกข์ ต้องทน ก็มี

แต่คนดี ๆ ไม่มีวันแพ้ภัย

กาลเวลาเท่านั้น ที่ช่วยให้เราเข้าใจ

ลงเอยยังไง ก็คงจะรู้เอง.....

ไม่ได้เป็นคนดีอะไรขนาดนั้นหรอกนะ  แค่ไม่เบียดเบียนใคร 

ทำความดี  เล็ก ๆ น้อย ๆ เท่าที่คนเล็ก ๆ อย่างเราจะทำได้เท่านั้นแหล่ะ 

และก็ไม่ได้คาดหวังว่าจะได้อะไรดี ๆ ตอบกลับมา  เรารู้อยู่แก่ใจก็พอแล้วนี่เนอะ  แอบสุขเงียบ ๆ   

แล้วก็มีแฟนซักทีนะเราน่ะ  รุ่นพี่  รุ่นน้อง  เพื่อน  แต่งงานกันไปหลายคนแล้ว  

(เบาะ  ๆ  ที่รู้จักปีนี้ก็ปาเข้าไป 4 คน  อะไรกันเนี่ย ๆ) 

ความจริงในใจอยากมีลูกมาก  ๆ  เลยล่ะ ไม่ต้องมีแฟนได้ไหมอ่ะ  ข้ามไปมีลูกเลย  555

โต...โต่...โต้...โต๊...โต๋

ครั้งแรกที่ได้ยินคำว่า  "โต๋"  จำได้ว่ามาจากหนังเรื่อง "โต..แล้วต้องโต๋"  (http://www.thaifilmdb.com/th/tt00354)

ที่เข้าฉายเมื่อปี พ.ศ.  ๒๕๓๕  แต่จำไม่ได้แล้วว่าตอนนั้นคำว่า  "โต๋"  มีความหมายว่าอะไร  คาดว่าคงฮิป(HIP)และเป็น

ที่นิยมของเด็กแนวในสมัยนั้นพอตัว 

13  ปี ผ่านไปคำว่า  "โต๋"  กลับเข้ามากระแทกหูอีกครั้ง 

คำชักชวนที่แว่วเข้ามากระทบหูให้ไปดู  "เด็กโต๋"  หนังสารคดีของพี่น้องป๊อบ อารียา  ชุมสายกับคุณนิสา  คงศรี

ในฐานะคนที่เคยไปออกค่ายอาสาฯ  http://www.yimsiam.com/board/V70/index.asp?wbID=ptu_too

ควรจะไปดูเพื่อรื้อลิ้นชักความทรงจำ....

บอกตามตรงว่าเฉย ๆ  ไม่ตื่นเต้นแปลกใจสักเท่าไหร่ที่พี่น้องป๊อบกับเพื่อนสาวเกิดหันมาสนใจวิถีชีวิตเด็กน้อยชาวเขา 

เพราะช่วงปีสองปีที่ผ่านกระแสปันน้ำใจเพื่อชุมชนที่ยากไร้ได้ก่อตัวขึ้นและพัดหมุนเข้าไปสู่ทุกวงการ 

ต่อมาได้อ่านบทสัมภาษณ์และดูตามสื่อต่าง ๆ  ที่เธอให้สัมภาษณ์ถึงต้นที่ทำให้เกิดเหตุ(หนังสารคดี)เรื่องนี้

คือการได้ไปเลี้ยงอาหารกลางวันให้กับเด็กน้อยชาวเขาโดยการชักชวนของทีมงานนิตยสาร aday

http://www.daypoets.com/

หลังจากนั้นก็เกิดปิ๊งป๊ะต๊ะติ๊งโหน่ง (หรือที่เรียกว่า turning point  จุดเปลี่ยน) ใจประทับอยากจะทำหนังที่เกี่ยวกับเด็กนัก

เรียนชาวเขาสักเรื่อง  โดยเธอให้เหตุผลที่หัวใจมาหยุดไว้ที่โรงเรียนบ้านแม่โต๋ว่า  เพราะเขา(ครูและอาจารย์ที่โรงเรียน)ไม่

ขออะไร  พวกเขาบอกว่าไม่ต้องการอะไรอีกแล้ว!!!  และบอกให้เธอเอาไปให้โรงเรียนอื่นที่เขาขาดมากกว่าที่แม่โต๋ดีกว่า

ซึ่งเธอบอกว่าแตกต่างจากโรงเรียนอื่น ๆ  ที่เจอหน้าเธอมักจะขอสนามกีฬา  ห้องน้ำ  คอมพิวเตอร์  ฯลฯ 

ฟังแล้วก็มีหลายมุมให้เลือกมอง

-  เธอประทับใจคณะครูโรงเรียนบ้านแม่โต๋รู้จักและยอมรับว่าโรงเรียนของตนมีเพียงพอแล้ว

-  โรงเรียนอื่น  ๆ  ที่พี่น้องป๊อบเธอไปเจอนั้นเขาขาดแคลนและต้องการนำไปพัฒนาโรงเรียนจริง  ๆ 

-  เธอมองว่าโรงเรียนอื่น  ๆ  นั้นมีความต้องการเกินความขาดแคลนและนำไปพัฒนา

ด้วยเหตุผลในการเลือกโรงเรียนบ้านแม่โต๋นี่แหล่ะได้สะกิดให้เริ่มชำเลืองมองหนังสารคดีเรื่องนี้ 

ใครที่เคยไปออกค่ายอาสาฯ  ตอนเรียนหรือทำงานคลุกวงในอยู่กับชุมชนชาวเขาหรือเรียกตามศัพท์แสงทางมานุษยวิทยา

ได้ว่า  "คนชายขอบ"  (คนที่อยู่ชายขอบของสังคมจวนเจียนจะตกขอบ=คนเก็บขยะ, เพศที่สาม,  คนติดเชื้อ  HIV,  คน

เก็บขยะ  ฯลฯ  ถ้าอยากรู้มากกว่านี้หาอ่านได้จากหนังสือ  คนชายขอบ  ของ  ดร.ปริตตา เฉลิมเผ่า กออนันตระกูลหรือ

http://www.geocities.com/middata/newpage11.html)

ส่วนใหญ่พอเห็นโรงเรียนบ้านแม่โต๋ในหนังแล้วมักจะ  "ยี๊"  กับความใหญ่โตมโหฬารของขนาดโรงเรียนที่ไม่ให้ความรู้สึก

คุ้นเคยเป็นกันเอง  ด้วยในมโนภาพของโรงเรียนที่ขาดแคลนและต้องการความช่วยเหลือที่ปรากฏในการบ่มเพาะ

ประสบการณ์  "โรงเรียนมีครูหนึ่งคน  ครูผู้เสียงสละตน"  1 อาคาร 1 โรงเรียน เป็นโรงเรียนในฝันของคนที่ทำค่ายส่วนใหญ่

เริ่มต้นปี ๒๕๔๘  ที่ อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา

พบความสูญเสีย กองทับถม ท่วมท้น

ความทรงจำที่หลั่งไหลออกมาพร้อม กลิ่นฉุนของน้ำยาฆ่าเชื้อ

ช่วงหนึ่ง ฉันได้เป็นอาสาสมัครฝ่ายค้นหาข้อมูลของผู้สูญหาย

ญาติของเขาเหล่านั้น ต้องกรอกใบประวัติทั้งชื่อ ลักษณะทางกาย เพศ อายุ แผลเป็น เสื้อผ้าที่ใส่ ฯลฯ

แล้วเราก็เริ่มค้นหาจากในคอมพิวเตอร์ที่เก็บฐานข้อมูลของผู้จากไป ทั้ง รอยสัก ฟัน สิ่งของ เสื้อผ้า ฯลฯ
โดยข้อมูลนั้นจะระบุไว้เป็นหมายเลข ที่ส่วนใหญ่ไม่มีชื่อและบางส่วนระบุเพศไม่ได้

พี่ที่เคยทำมาก่อน บอกกับฉันก่อนที่เขาจะกลับไปทำงานว่า ค้นให้ละเอียดที่สุด

เพื่อที่เขาจะได้เจอ.....กัน

เมื่อรายใดมีข้อมูลที่ใกล้เคียง

(ส่วนใหญ่จะมากกว่าสองหมายเลขขึ้นไป)

ก็จะให้ญาติไปดูภาพที่ถ่ายเก็บไว้อย่างละเอียด

โดยฝ่ายข้อมูลภาพ  ที่ตั้งอยู่โต๊ะถัดจากฉันไม่เกิน  3  ก้าว

แม้จะคุ้นเคยหรือสนิทแนบแน่นกันมานานหลายปี

แต่เพียงผ่านไปแค่สองอาทิตย์นับจากการจากไกล

ภาพของเขาเหล่านั้นกลับยากที่จะเคยคุ้น

หากดูจากภาพแล้วยังไม่พบ

สุดท้ายญาติสายเลือดเดียวกัน เช่น พ่อ แม่ พี่ น้อง ลูก

จะต้องไปทำการตรวจ DNA

แล้วเจ้าหน้าที่จะโทรกลับไปบอกผลที่บ้าน



โต๊ะม้าหินที่จัดไว้หลายสิบตัวเบื้องหน้าฉันมีคนมานั่งรอ รอ แล้วก็รอ...

นัยน์ตาแห้งแล้งหลายสิบคู่ ทอดมองไกล..ออกไป


ขณะที่ฉันกำลังนั่งมองคนที่เหม่อ...

"หนู ๆ"

ฉันหันไปตามเสียงเรียกนั้น  คุณยายที่มาหาข้อมูลลูกสาวเมื่อกี๊นี่นา

"ขอบคุณมากเลยนะหนู ยายเจอลูกสาวแล้วล่ะจ้ะ"

ยายยิ้มเห็นฟันให้กับฉัน...

"ยินดีด้วยค่ะยาย" ฉันตอบพลางขยับมุมปากยิ้ม


หลังจากประโยคนั้น

ฉันก็เฝ้าวนเวียนคิดถึง แต่คำว่า ยินดี ที่ได้ตอบออกไป...